Nieuws
Een monument voor Westerling en andere mogelijke toekomsten
Een van de moeilijkste dingen voor een historicus is om weerstand te bieden aan de verleiding van bekende resultaten. Om een tijd en plaats te reconstrueren die complex, omstreden en niet-gescript was, net als de onze. Toen niemand wist wat er ging gebeuren. Toen er veel toekomsten mogelijk waren. De bouw van een monument voor Raymond Westerling bijvoorbeeld, de beruchte kapitein van het Nederlandse koloniale leger in Indonesië (KNIL) in de jaren 1940. Sommigen zien hem als een oorlogsmisdadiger Anderen zien hem juist als een held wiens reputatie rehabilitatie verdient.
In haar oratie onderzoekt hoogleraar Wereldpolitieke Geschiedenis Susie Protschky twee momenten in de recente geschiedenis, het ene in 1950, het andere in 2023, waarop een monument voor de omstreden Westerling denkbaar leek.
Maakt technologie dom?
Eén derde van de jongeren is functioneel analfabeet. Hoewel er niet direct een oorzakelijk verband is vastgesteld, valt deze ontwikkeling samen met de opkomst van de smartphone. De VU start daarom een onderzoek naar hoe technologie lees- en schrijfvaardigheid beïnvloedt en hoe het onderwijs hierop beter kan inspelen.
“Functioneel analfabeten kunnen lezen en schrijven, ze volgen gewoon onderwijs,” zegt organisatiewetenschapper Hille Bruns. “Alleen het lukt hun bijvoorbeeld niet meer om een krant te lezen of een handleiding te begrijpen. Het gaat dus niet om analfabetisme in de klassieke zin, maar om jongeren die onvoldoende vaardig zijn om informatie uit langere of complexere teksten te halen.”
Hoe spreidt Europa vluchtelingen?
Vrijwel alle 32 Europese landen spreiden asielzoekers over verschillende plekken in hun land, blijkt uit onderzoek van politicoloog en migratie-onderzoeker Philipp Lutz. Een goed ontworpen spreidingsbeleid kan lokale overbelasting en NIMBY-reacties (Not in my backyard) temperen en zo politieke steun voor opvang vergroten.
In Nederland is de veelbesproken spreidingswet sinds 1 februari 2024 van kracht. Doel van deze wet is om asielzoekers eerlijker over het land te verdelen, omdat een aanzienlijk deel van Nederlandse gemeenten jarenlang geen asielopvang bood. Tijdens de laatste Tweede Kamerverkiezingen schreven diverse politieke partijen in hun verkiezingsprogramma’s deze wet weer te willen afschaffen. De opvang van vluchtelingen blijft daarmee een actueel en besproken politiek thema.
AI werkt beter dan zou moeten. Waarom?
Waarom vertonen AI-chatbots mogelijkheden die zelfs hun eigen ontwerpers verrassen? En wat heeft theologie ermee te maken?
In zijn recente lezing op TEDxVUAmsterdam deelt universitair docent Theologie & AI Marius Dorobantu een intrigerende visie op hoe het denken over taal in de ruimte tussen theologie en AI, de oudste en de nieuwste academische disciplines, een verrassend licht kan werpen op de baanbrekende technologische prestaties waar we momenteel allemaal getuige van zijn.
Een school tegen kansenongelijkheid
Hoe zorgen we ervoor dat we in onze veranderende maatschappij oog blijven hebben voor elkaar? En dat iedereen mee kan doen in onze maatschappij, ook als dat door omstandigheden en sociale systemen moeilijker is? Theoloog Samuel Lee richtte een kerk én een school op om kansenongelijkheid in Nederland aan te pakken. “Als Abraham Kuyper een universiteit kan oprichten, dan kan ook ik een academie beginnen.”
Veranderende journalistiek vraagt om creatievere wetenschap
De journalistiek verandert fundamenteel door digitalisering, platforms en AI. Nieuws komt in losse brokjes tot ons via sociale media en algoritmes bepalen steeds vaker wat we te zien krijgen. Dat vraagt om een nieuwe, creatieve benadering van wetenschappelijk onderzoek, stelt Damian Trilling in zijn oratie als hoogleraar journalistiekwetenschap.
alumnimagazine voor sociale en geesteswetenschappers december 2025