Abraham Kuyperlezing 2025
Désanne van Brederode
Vrije Schrijver VU academisch jaar 2024-2025
Als Vrije Schrijver stond het afgelopen jaar voor filosoof en alumna Désanne van Brederode in het teken van speeldrift. Met de Abraham Kuyper Lezing nam ze afscheid van de VU en haar studenten.
Van Brederode hield tijdens het uitspreken van de lezing een onverwacht pleidooi: we zouden elkaars voeten moeten wassen. “Ik geloof dat we elkaar op een andere manier kunnen horen, niet met woorden maar dienend, knielend, met een teiltje, water en een handdoek. Onze handen om de blote voeten van de ander, die toevallig op onze weg komt.”
“Spelen is wat mensen waarlijk mens maakt – fijngevoelig, verbeeldingsvol, vrij.”
Abraham Kuyper, die in zijn tijd bekendstond als begiftigd literator, had zich in haar woorden kunnen vinden, toen ze zei: “Ik geloof dat zorgvuldig fantaseren, herlezen, schrappen, herschrijven, een vorm van zeer bewegelijk, actief mediteren is. Ik zou bijna zeggen, bidden.”
Speeldrift
Spieltrieb, ofwel speeldrift, is een term van de Duitse toneelschrijver en denker Friedrich Schiller. Volgens Schiller is “spelen is wat mensen waarlijk mens maakt – fijngevoelig, verbeeldingsvol, vrij.” En waar kun je beter spelen dan aan de universiteit?
“Waar gespeeld kan worden, begint de verbeelding.”
Verbeelding
“Waar gespeeld kan worden, begint de verbeelding,” vindt Van Brederode. “Waardoor je in de huid van een personage kunt kruipen, een vreemde ‘ik’ kan worden, door jezelf tijdelijk te vergeten. Je moet je eigen ervaringen en je goede bedoelingen offeren.” Of zoals de schrijver Goethe, hartsvriend van Schiller, het zei: “Sterf en word.” Hoe dat werkt onderzocht Van Brederode met studenten aan de bacheloropleiding Creatief Schrijven Nederlands, die in september 2024 van start ging en inmiddels veel studenten trekt.
Nieuwe vrije schrijver
Aan het eind van de bijeenkomst maakte rector magnificus Jeroen Geurts bekend dat romanschrijver en essayist Thomas Heerma van Voss per 1 juni in Van Brederode’s voetsporen zal treden.
De aanstelling van de Vrije Schrijver worden mede mogelijk gemaakt door de VUvereniging.
Désanne van Brederode (1970) is schrijfster, filosoof en essayist met een omvangrijk literair oeuvre. Zij studeerde filosofie aan de VU en maakte haar debuut met de roman 'Ave verum corpus' in 1994. Sindsdien heeft ze een groot aantal andere werken gepubliceerd, waaronder 'Mijn denken is een hartstocht' (2002), het dagboek 'Barsten' (2006), 'Modern dédain' (2006) en 'Hoe het vuur te redden' (2024). Recentelijk verscheen 'Waarover ik niet spreken kan'.
Van Brederode is ook betrokken bij maatschappelijke initiatieven, zo was ze bestuurslid van Het Syrische Comité en is lid van de Raad van Advies Filosofie aan de VU.
alumnimagazine voor sociale en geesteswetenschappers juni 2025