300 woorden met…
Kenza Lamot
Universitair docent Media en Journalistiek aan de VU
Nieuwsmedia hebben – in een wereld waar sociale media zoals Facebook, X en TikTok domineren – maar enkele seconden om lezers te boeien en bij het nieuws te betrekken. Daarom monitoren ze nauwgezet hoe het publiek nieuws consumeert via software zoals SmartOcto en Google Analytics.
Deze analysesoftware zet gebruikersgedrag om in statistieken zoals clicks, likes en leestijd, die via flitsende dashboards op de redactievloer worden getoond. Het intensief volgen van deze cijfers heeft echter tot een belangrijke misvatting bij journalisten geleid: namelijk dat het publiek geen interesse zou hebben in maatschappelijk relevant nieuws. De hoge klikcijfers op sensationele verhalen doen vermoeden dat dit soort nieuws de voorkeur zou genieten. Toch zien we vaak reacties onder die berichten die het tegendeel lijken te suggereren: “Clickbait! Alles voor de poen, schande!”
Heikel punt
Hoewel deze meetsystemen dus aanvankelijk veelbelovend leken als oplossing voor de financiële en vertrouwenscrisis in de journalistiek door het rechtstreekse lijntje dat ze met het publiek verschaffen, werken ze vaak averechts. Een heikel punt is dat deze kwantitatieve cijfers wel gedrag meten, maar niet de overwegingen die aan dat gedrag ten grondslag liggen.
“Clickbait! Alles voor de poen, schande!”
Extra dimensies
Onderzoek wijst op drie extra dimensies van publieksbetrokkenheid die niet worden vastgelegd door huidige meetsystemen: een emotionele, normatieve en tijds- en contextafhankelijke dimensie. Wie een kwartiertje in de trein zit, klikt misschien geen lang opiniestuk aan, in tegenstelling tot iemand die de zaterdagkrant openslaat en er tijd voor kan nemen. En lezers die zich zorgen maken over klimaatverandering mijden soms nieuws hierover, ook al zijn ze erg begaan met het onderwerp. Meetsystemen concluderen daarom onterecht dat er geen markt voor dit soort nieuws is.
Gebruikerservaring
Mijn onderzoeksproject wil de overwegingen die iemand doen besluiten wel of niet iets aan te klikken duidelijk maken. Het doel is nieuwsmedia te helpen betere meetsystemen te ontwikkelen die een vollediger beeld van de gebruikerservaring geven. Alleen met een meer diepgaand begrip van het publiek kan de journalistiek zich van haar belangrijke maatschappelijke rol blijven kwijten in een competitief, snel veranderend medialandschap.
Kenza Lamot is universitair docent Media en Journalistiek aan de VU. Ze studeerde Communicatiewetenschappen aan de Universiteit van Antwerpen en promoveerde daar op ‘Metrics for News’. The uses and Effects of Analytics in Journalism.
alumnimagazine voor geesteswetenschappers december 2024