300 woorden met…
Marilena Mela
Docent en promovenda Faculteit der Geesteswetenschappen Vrije Universiteit Amsterdam
Erfgoed, landschap en duurzaamheid op vier Europese eilanden
Herinneringen en verhalen uit het verleden zijn kanalen waarmee we ons verbinden met onze omgeving. Tegelijkertijd blijven talloze sporen uit het verleden voortbestaan in landschappen die een beeld schetsen van de manier waarop mensen en omgevingen elkaar door de tijd heen wederzijds hebben beïnvloed.
Erfgoedstudies erkent dat inzicht in het verleden verband houdt met acties voor de toekomst. Dit aspect is van essentieel belang in een tijd van ecologische en sociale crises, waarin initiatieven om de planeet te "redden" lijken te conflicteren met voortdurende agenda's van expansie, extractie en groei. Strategieën voor duurzame ontwikkeling lijken vooral te berusten op technologische, top-down oplossingen van mondiale of nationale schaal, waarvan de impact ongrijpbaar en ongelijk verdeeld is. In plaats daarvan wijst geesteswetenschappelijk onderzoek op de noodzaak om ons bezig te houden met specifieke landschappen, met de conflicten die zowel door klimaatverandering als klimaatmitigatie worden veroorzaakt, en met hun (vaak duurzame) prekapitalistische verleden. Erfgoed, herinneringen en lokale kennis zijn manieren om dergelijke verschillende verledens te ontsluiten.
Mijn promotieonderzoek richt zich op de verbanden tussen erfgoed en duurzaamheid op vier archipels in Europa: de Waddeneilanden in Nederland, de Cycladen in Griekenland, Shetland in Schotland en de Eolische eilanden in Italië.
"Erfgoed, herinneringen en lokale kennis zijn manieren om dergelijke verschillende verledens te ontsluiten."
Het onderzoek identificeert reacties op de milieucrisis, zoals samenwerkingsinitiatieven, weerstand tegen top-down planning, of virtuele onverschilligheid. Het legt een verband tussen deze reacties en de rijke geologische en menselijke geschiedenis van de betreffende locaties.
De vergelijkende aanpak onthult diverse perspectieven op de menselijke relatie met de omgeving door de tijd heen. Het belang ervan ligt niet zozeer in het presenteren van specifieke resultaten, maar in de rijke lokale verhalen die worden belicht. Het stimuleert lezers, waaronder onderzoekers, activisten, beleidsmakers, lokale actoren en anderen, om zich te verdiepen in de unieke verhalen, uitdagingen en mondiale en lokale spanningen van de vier eilandlandschappen. Dit zet aan tot nadenken over zowel bestaande als nieuwe initiatieven met betrekking tot gedeelde omgevingen.
Marilena Mela (1991) is docent en promovenda aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit. Ze voert haar promotieonderzoek uit binnen het Europese project HERILAND waarin de relaties tussen cultureel erfgoed en ruimtelijke ordening worden onderzocht. Marilena behaalde haar MSc Architecture Engineering in 2016 en MSc Research in Architecture in 2019.
alumnimagazine voor geesteswetenschappers december 2023