Dat ideeën, hoe zot of tegennatuurlijk ook, de werkelijkheid van alledag vormgeven en sturen geeft het bestaan iets ongewis, iets onbetrouwbaars en slopends, zeker ook omdat de houdbaarheid van ideeën moeilijk valt te voorspellen. Wat overigens niet betekent dat er geen dynamiek in het collectieve bewustzijn is aan te wijzen. Al het gewone bijvoorbeeld dat na verloop van tijd steeds minder gewoon wordt, minder gebruikelijk of voorstelbaar, na nog meer tijd en heroverweging zelfs in zijn tegendeel verandert, in het onverteerbare, het schaamtevolle. Maar nu lijkt het alsof ik uitga van de progressie van ideeën en dat is niet zo (wie had ooit gedacht dat flat earthers een begrip zou zijn in de 21ste eeuw?).

Vanwege hun verregaande gevolgen voor de mens zijn ideeën uiteindelijk even concreet als riolering, penicilline of de nanochip. Een hiërarchie aanbrengen tussen het fysieke en het geestelijke lijkt dus nauwelijks nuttig, toch beperken de overheidscampagnes zich al zo lang ik me kan herinneren tot studies die zich in het exacte of praktische domein bevinden. Zelf studeerde ik zo’n kwart eeuw geleden Engelse Taal- en Letterkunde, maar ik kan niet zeggen dat een poster of commercial me die kant op had gelokt, sterker nog, talenstudies werden zelfs ontraden (vanwege geen werk of alleen werk als leraar, talen waren pretstudies, onbruikbaar en roekeloos, et cetera). Praktisch of exact ben ik inderdaad nooit geworden, wel heb ik mijn kritische nieuwsgierigheid behouden en mijn honger naar de menselijke ervaring, evenals mijn intuïtieve verlangens naar het wonderlijke en ongerijmde, het mooie. Deze laatste zin bewijst overigens nogal duidelijk dat mijn studiekeuze me financieel weinig wijzer heeft gemaakt. De samenleving beloont bestuurders en erfgenamen, niet dromers en denkers – ook dat is een idee.